Samsun’da Denetim Raporuna Şerh: Mecliste 16 Maddelik Ek Bulgular Gündem Oldu

Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi’nin Nisan ayı toplantısında dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Denetim Komisyonu üyesi Hasan İpek, 2025 yılı Denetim Komisyonu Raporu’na itiraz ederek 16 maddeden oluşan kapsamlı bir ek raporu meclise sundu. İHALE YÖNTEMLERİ VE HARCAMALAR ELEŞTİRİLDİ Ek raporda en dikkat çeken başlıkların başında kamu ihale süreçleri geldi. İpek, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na atıf yaparak, milyonlarca liralık bazı alımların mevzuata uygun olmadığını savundu. Özellikle pazarlık usulü (21-b ve 21-f) ile yapılan ihalelerin büyük kısmının “öngörülebilir işler” olduğunu belirten İpek, bu tür alımların açık ihale yöntemiyle yapılması gerektiğini ifade etti. Doğupark’taki belediye tesisinin başkanlık makamına dönüştürülmesi, trafik denetleme istasyonu yapımı ve doğalgaz bağlatma işleri gibi projelerin pazarlık usulüyle ihale edilmesi eleştiriler arasında yer aldı. ORGANİZASYON VE HİZMET ALIMLARINDA ŞÜPHELİ DETAYLAR Raporda, şehir dışındaki firmalardan yapılan yüksek tutarlı organizasyon ve hizmet alımları da sorgulandı. Eskişehir merkezli bazı firmalardan alınan hizmetlerin şirketlerin faaliyet alanlarıyla örtüşmediği ve doğrudan temin yöntemiyle bölünerek yapıldığı iddia edildi. Aynı organizasyon içinde benzer hizmetlerin farklı kalemlere ayrılarak ayrı ayrı alındığına dikkat çekilirken, bu durumun ihale limitlerini aşmamak amacıyla yapılmış olabileceği öne sürüldü. ARAÇ KİRALAMA VE LÜKS ARAÇ TARTIŞMASI 2025 yılında araç kiralama giderlerinin 234 milyon TL’yi aştığına dikkat çekilen raporda, buna rağmen farklı kamu kurumlarına araç hibe edilmesi eleştirildi. Ayrıca mevzuata aykırı şekilde lüks ve yüksek motor hacimli araçların kiralandığı iddiası da gündeme getirildi. BELEDİYE SINIRLARI DIŞINDAKİ YATIRIMLAR İpek, belediyelerin görev alanının kendi sınırlarıyla sınırlı olduğunu hatırlatarak, başka illerdeki belediyelere yapılan yatırımları da eleştirdi. Ordu’daki bazı ilçelere halı saha ve tesis yapımı örnek olarak gösterildi. DOĞRUDAN TEMİN VE PARÇALI ALIMLAR Raporda, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımların sıkça bölünerek gerçekleştirildiği ve bunun rekabeti engelleyebileceği vurgulandı. Özellikle etkinlik, malzeme ve iç mekan düzenleme işlerinde bu yöntemin yaygın kullanıldığı belirtildi. GAYRİMENKUL SATIŞLARINDA 10 KAT ARTIŞ Belediyenin gelir kalemleri de raporda yer aldı. 2024 yılında yaklaşık 489 milyon TL olan gayrimenkul satış gelirinin 2025 yılında 4,1 milyar TL’ye yükseldiği ifade edilerek, bu artışın belediyenin öz kaynaklarını hızla tükettiği yönünde değerlendirme yapıldı. PERSONEL SAYISI VE DİĞER BULGULAR Bir yıl içinde belediye personel sayısının 835 kişi artarak 6 bin 776’ya ulaştığı belirtilirken, bu artışın gerekçelerinin dikkatle incelenmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca zamanaşımına uğrayan alacaklar, kira gelirlerindeki düşüş ve ecrimisil artışı da raporda yer alan diğer başlıklar oldu. YARGI SÜRECİ VE İNCELEME ÇAĞRISI Bazı ödemelerle ilgili yargı sürecinin başlatıldığı bilgisi paylaşılırken, İpek özellikle şüpheli görülen alımların yeniden incelenmesi gerektiğini vurguladı. Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi’nde gündem yaratan bu çıkışın ardından, söz konusu iddialarla ilgili nasıl bir adım atılacağı merak konusu oldu.   SBB Meclisi Denetim Komisyonu üyesi Hasan İpek'in Denetleme Komisyonu Raporunda yer verilmediğini söylediği konu başlıkları ve tespitlerini şu başlıklarda açıkladı:   SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2025 YILI DENETİM RAPORUNDA DİĞER KOMİSYON ARKADAŞLARIMDAN FARKLI TESPİT VE ÖNERİLERİM 1. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 3. Madde a bendine göre 22.246.845 TL. lik çiçek temin işleri ihalesi  yapılmıştır.  İlgili Kanun maddesi ; Madde 3- (Değişik: 30/7/2003-4964/2 md.) Kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımları ile 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince orman köyleri kalkındırma kooperatiflerinden ve köylülerden yapılacak hizmet alımları. 24409, 26742 Yevmiye numarası ile ödemesi yapılan alımlarınkanunda ki tanıma uymadığı değerlendirmekteyim. 2. 4734 sayılı Kanunun 21-b maddesi ( pazarlık usulü); ‘’b) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması’’. Durumunda yapılırdenmektedir. 2025 yılı içerisinde 21-b (pazarlık) usulü ile toplam 131.641.885 TL.lik ihale ödemesi yapılmıştır. Bunlardan  Doğupark içerisinde bulunan  belediye tesisinin bakım ve onarımıyapılarak Başkanlık Makamına dönüştürülmesi ihalesi11.280.214 TL.ye yapılmıştır.Bu ihalenin pazarlı usulü (21-b)  den yapılması 4734 sayılı kanuna aykırıdır.  Ayrıca Havza Şehit Orhan Mutlu Trafik Denetleme İstasyonu Hizmet Binası yapımı(29.180.000 TL.) ihalesinin pazarlık (21-b) den yapılmasının gerekçesi olarak bir önceki ihalenin fes edilmesi gösterilmiştir.    23.900.300 TL. karşılığında  250 konuta kombi dahil doğalgaz bağlatılması işlemleri  ilgili ihale de ise gerekçe olarak,  Açık ihaleye çıkıldığı ancak ihaleye giren olmadığından böyle bir yönteme başvurulduğu beyan edilmiştir. Ayrıca 21/f pazarlık  usulü ile yapılan alımlara  2025 yılında 63.732.978 TL. ödeme yapıldığı görülmüştür. Bu alımlar içerisinde  Doğu park da ki Başkanlık Hizmet Binası için Muhtelif mobilyalar, demir alımı, onarım, tamiratlar, sokak hayvanları için doğal yaşam alanı yaptırılması, çocuk oyun grubu montajlama işi, organizasyonlar,  aydınlatma, kentin değişik yerleri için  proje hazırlatılması gibi alımlar vardır.     21/ b ve  21/ f pazarlık usulü ile yapılanbu Mal, Hizmet ve yapım işleri önceden   öngörülebilen alımlardır. Dolayısıyla temel ihale usulü olan 19.madde açık ihale yöntemi yapılması uygun olurdu. 3.İlkadım İlçesindeKruvaziyer  Liman, Rıhtım ve Kıyı Koruma yapısı amaçlı hazırlanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan tekliflerinin onay işlemlerinin tamamlanması için ‘’ plan inceleme ve işlem hizmet bedeli’’ için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına 11.033.465 TL.lik ödeme yapılmıştır. Kişi veya  özel bir şirketin yerini yasal hale getirmek için yapıldığı kanaat getirilen planın ücretinin Büyükşehir Belediyesince karşılanması uygun olmamıştır. Ancak paranın iadesi için Büyükşehir Belediye Başkanlığımızca yargıya başvurulduğu beyan edilmiştir. 4.Eşkişehir Ticaret odasına kayıtlı  Ticaret Sicil Gazetesinde yaş sebze, meyve, tüm gıda maddeleri almak, satmak , pazarlamak  ana sözleşmesinde yer alan xxxx firmasından    çoğunluğunu söyleşi etkinlikleri, stant temini, DJ Hizmeti, organizasyonlar, tiyatro gösterimleri, led ekran kiralanması, organizasyon için özel güvenlik hizmeti satın alınması, etkinlik çadırı kurulması, Baskı Hizmeti Satın alınması, Atölye Etkinlikleri, Çocuk etkinliği kapsamında ikramlık dağıtımına ilişkin organizasyon Hizmeti alınmasına karşı 2025 yılı içerisinde 24.301.581 TL.lik  ödeme yapılmıştır. Bu hizmet alımları; ana faaliyet konusu olmayan Samsun’a uzak bir firmadan  pazarlık usulü yada doğrudan temin ile  yapılmıştır. Bazı rakamlarda abartılı bulunmuştur.( örnek; su sporları festivali kapsamında yalnız spor sunucu ve DJ hizmeti satın alınması 857.174 TL. ) Aynı Firmadan Doğrudan temin yöntemiyle alınan hizmet ve mal alımlarında diğer tekliflerin de Eskişehir de ki firmalardan alınmış olması dikkat çekicidir. Ayrıca  Eskişehir den başka xxxx Hırdavat adlı bir firmadan da tamamı doğrudan temin ( 22-d) den olmak üzere 11.104.183 TL.lik mal ve hizmet alımı yapılmış. Firmanın yaptığı işlere bakıldığında bir önceki paragrafta belirtilen firmadan alınan  mal ve hizmet alımlarının benzerlerini  içermektedir. Örneğin  doğrudan temin ile Ramazan Ayı Çadır Kiralama işi (yevmiye no. 958.800 TL. yapılmış, önceki paragrafta belirtilen firma ise Çadırın içine 960.000 Tl. karşılığı  ( Yevmiye No:8059) Led Ekran kiralamış.  Yöresel Ot yemekleri Festivalinde ve Uluslararası Su sporları festivalinde de ve Açık Hava Sinema Etkinlikleri de  benzer durumlar mevcuttur.Bu şirketin  Belediyemiz ile ticari faaliyette bulunmasından 3 ay önce Eşkişehir’ de kurulmuş olması da dikkat çekicidir. Bu Şirketten alınan Ramazan ayı Çadır Kiralamasında hizmet alımı 01.03.2025 / 29.03.2025 tarihlerini yani Ramazan ayını kapsamaktadır. Oysa bu hizmet alımının Muayene ve Kabul Komisyonu 18 Mart 2025 de oluşturulmuştur. Alınan Hizmetin 18. Gününde Muayene ve Kabulünün yapılması  dikkat çekicidir. İlk 18 gün Hizmet alınmamış mıdır.? Aynı şirket aynı organizasyonda (Yöresel Ot Yemekleri Festivali ) 957.600 TL. ile ses-sahne-truss sistemleri kiralarken ( Yevmiye no. 14432),  924.000 TL. karşılığındaLed Ekran kiralanmış ( Yevmiye No: 14433). Benzer durum Bizim Oyunlar ve Çocuklar  etkinliğinde de vardır. (Yevmiye no.25740 ile boyama kitabı ve oyun kartı 930.000TL., Yevmiye No.26070 Tişört, şapka, bez çanta alımı  ( 930.000TL.)Böylece bir organizasyonda aynı firma dan doğrudan temin ile malzeme alabilmek için mal ve hizmet alımları bölünmüştür.Özellikle Bardak Su, Sandviç. Meyve suyu, bardak çay hizmetinin alımındaSamsun’dan değil de teklifler dahilEşkişehir den alınması dikkat çekicidir. Yukarıda ki paragraflarda anlatılan Hizmet, mal, kiralama ve Organizasyonlarda, Doğrudan Temin (22/d) yöntemi ile alım yapılmak amacıyla hem modüllere hem de iki ayrı şirkete bölünerek Samsun’ uzak bir firmalara teklif verilmesi  ve alım yapılması dikkat çekicidir. Eşkişehirde faaliyetlerini yürüten bu iki şirketin yevmiye defteri incelenerek alımların, idarece tekrardan gözden geçirilmesinin uygun olacağı tarafımca değerlendirilmiştir.   5.Ankara Ticaret odasına kayıtlı xxxx reklam ürünleri firması da incelendiğinde Ticaret Sicil gazetesinde reklam  malzeme tedariki gibi ürünler ana sözleşmesinde yer almaktadır. Bu firmadan yapılan Bayrak ve reklam ürünleri alımları uygundur ancak aynı firmadan 30 Ağustos Zafer Bayramında protokolü ağırlamak için Yevmiye No. 19456 ile ödemesi yapılan 842.426 TL. lik yemek alım hizmeti doğrudan Temin (22/d ) yöntemiyle yapılmıştır. Yemek Organizasyonu mahallinde yapılan bir iştir. Bu konuda  Samsun da çok sayıda yemek firması var iken  ANKARA  firmasından teklif alınarak yapılması dikkat çekicidir. 6.2025 yılında araç kiralamaya 234.543.084 TL. ödeme yapılmış bir önceki yıla göre taşıt kiralama giderleri artığı halde, Sağlık Bakanlığına 100 ambulans, Emniyet müdürlüğüne yine araç alınarak hibe edilmiştir. Başka Bakanlıklara para harcanması yerine  Belediyemizin kaynaklarının doğru kullanılması önerilmektedir. Belediyelerde araç kiralama işlemleri 237 Sayılı Taşıt Kanuna tabi taşıtlara yönelik 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Bakanlar Kurulu Kararları, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün ilan ettiği mevzuata göre yapılmaktadır. Kiralanacak araçların %50 den fazla yerli üretim olması ve ülkemizde üretilen tüm araç modellerinin fiyat ortalamaları üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanması, verilen tekliflerin de bu esaslar gözetilerek oluşturulması gerekmektedir. Keza 237 Sayılı Taşıt Kanunu 10’ncu maddesi ve 2006/10193 sayılı BKK, kamu kuruluşları ve belediyelerin yerlilik oranı %50'nin altındaki ve silindir hacmi 1.600 cc' yi geçen araçları kullanamayacağına kesin olarak hükmetmiştir. Bu mevzuata rağmen hizmet aracı olarak SBB’ de bu standartların üzerinde lüks araçların kiralandığı görülmektedir. Kiralama işlemlerinde yasalara uyulmalıdır. 7.5393 Sayılı Belediye Kanununun 14. Maddesinin (b) bendinde  ‘’Belediyelerin  görev, sorumluluk ve yetkialanları belediye sınırlarını kapsar’’ amir hükmüne rağmen  Çevre İllerdeki partili Belediyeler Kardeş Şehir yapılarak buralara yatırım yapıldığı görülmüştür.Örneğin; Ordu ili Çatalpınar İlçesi  Halı saha ve Soyunma binası (5.357.700 TL.)ve Çaybaşı ilçesine Halı saha (2.812.063TL.) 8. Doğrudan temin (22-d) den alınan hizmet ve mal alımlarının çoğunluğunu yedek parça alımları oluşturmaktadır. Bu anlamda araçlarda çok sık kullanılan yedek parçalar için stok seviyesi oluşturulmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir. Merkez ilçelerdeki ( Atakum, İlkadım, Canik ) mahalle mezarlıklarının içerisindeki ağaç vasfını yitirmiş ve Mezarlara zarar veren ağaçların kaldırılması, Ağaç Budama yapılması işi Doğrudan Temin Yöntemi (22-d) ile her ilçede ayrı ayrı yapılarak 2.869.199 TL. karşılığında aynı firmaya verilmiştir.  ( Yevmiye Numaraları; 13393, 13390, 15536 ) Bu hizmet alımı birleştirilerek Açık İhale ile yapılması daha uygun olacaktır. 9.İKN. 2025/511936 43.428.900 TL. ile ihalesi yapılan  Yeşil Alan Tanzimi ihale dosyası incelendiğinde  idarece hazırlanan yaklaşık maliyet rakamları ile şirketin Hakkediş dosyasındaki  fiyatların çelişkili olduğu görülmüştür. Örnek; 4’lü karışım çim tohumu Yaklaşık Maliyette 350TL. Hakkediş de 1500 TL.,Torf Temini Yaklaşık Maliyette 3756 TL. Hakkediş de 22.500 TL., Sera Naylonu yaklaşık maliyette 300 TL. Hakkediş de 50 TL. gibi. Ayrıca sözleşmenin ÖF-1 Yeşil Alan Tanzimi bölümünün 8. Maddesinde ‘’ Çim tohumu  ekimi için hazır hale getirilen alanların tohumları, Büyükşehir Belediyesi serasından 1 m2’ye 60 gr. olacak şekilde yükleniciye verilecek ve yüklenici tarafından ekimi yaptırılacaktır’’ibaresi mevcut olmasına rağmen gerek hakkediş de gerekse yaklaşık maliyette Çim Tohumu alımı mevcuttur.  Buda ihale evraklarında yada Hakkedişlerde  yeterli özenin gösterilmediği algısı yaratmaktadır. 10. Malzeme, yapım ve Hizmet Alımlarında Tesellüm Heyetinin memur çalışanlardan oluşturulması bunun mümkün olmadığı durumlarda en azından Tesellüm Heyetinde en azbir kişinin Memur çalışanlardan  tercih edilmesi uygun olacaktır. 11. Doğupark da kurulan  Balonya olarak bilinen  Çocuk oyun çadırının yapılması için Samsun Kültür  Turizm Tiçaret Anonim Şirketine 100.000.000 TL sermaye aktarımı yapılmış.Ayrıca  buranın yapılması için  21.03.2025 tarihinde Samsun Büyükşehir Belediyesince yapılan ihale ile  4.596.079 TL. karşılığı Çocuk çadırı temel ve topraklama yaptırılmıştır. Yine aynı yere  doğrudan temin (22/d) ile ihale edilen,Yevmiye No. 11855 ile  865.800 TL. karşılığıÇocuk Çadırı Saha Beton işlemi ödemesi yapılmıştır. Daha sonra encümen kararıyla 3 yıllığına aynı şirkete ihale ile kiraya  verilmiştir. Ancak şirketin burayı işletmesini üçüncü şahıslara devretmesi buradan elde edilecek gelirin minimize olacağı kanaati oluşmuştur. 12. Atakum’da açılan iki adet Petek Genç Gençlik Merkezleri için alınan perde, Duvar Kağıdı, Boyama, Kaplama, Mutfak, Elektronik, temizlik malzemeleri, mobilya gibiiç  mekan ekipmanları aynı veya farklı firmalardan bölünerek 22/d Doğrudan Temin yöntemi ile alınmıştır. Örnek; 21211, 21214, 24362 yevmiye numarası ile 1.439.858 TL.  ödemesi yapılan Duvar Kağıdı, perde, boya alımı. Başka bir firmadan yine  yevmiyeno. 25886 ve 25887 ile 1.433.465 TL. ile Mobilya, Kolon  ve duvar kaplama  alımları  aynı firmadan,  bölünerek alınmıştır.  Yine buraya, 2.840.540 TL karşılığı  tefrişat  malzemeleri  alımı 21/f Pazarlık usulü ile yapılmıştır.( Yevmiye No: 21988) 13. Zamanaşımına uğrayan Alacaklar hanesinde  1.931.971, 85 TL. gözükmektedir. Bu alacakların akıbeti takip edilmelidir. 14. Samsun Büyükşehir Belediyesine bağlı çalışan personel miktarı 2024 yılında 5941 iken bu rakam 2025 yılında 6776 olmuştur. Bir yılda personel sayısı 835 kişi artmıştır. Personel artışının gerekçesi yeni açılan kafe, restorant ve bazı  İlçe Mezarlıklarının Büyükşehir Belediyesine devredilmesi gösterilmiştir.  Personel rejimine dikkat edilmelidir. 15. 2024 yılında 489.292.145 TL. lik Gayrimenkul Satış geliri elde edilmişken bu rakamın 2025 yılında 4.131.582.591 TL. olarak gerçekleştiği görülmüştür. Bir önceki yıla göre artış yaklaşık 10 kat gerçekleşmiştir.  Bu da Samsun Büyükşehir Belediyesinin Öz kaynaklarını hızla  tükettiğini göstermektedir. Bu konuda daha temkinli adımlar atılmalıdır. 16. 2025 Yılında Kira Tahakkuk geliri azalırken, ecrimisil geliri artmıştır. Kiralama faaliyetleri 2886 Sayılı Devlet ihale Kanununa göre yapılmalıdır. İdarece bunun nedeninin yıkılması gereken binaların tahliyesinin gecikmesinden özellikle Gülsan Sanayi sitesinden kaynaklandığı beyan edilmiştir. Haber: Sezer SEZER