Boğaziçi Üniversitesi'nden Çarpıcı İklim Araştırması: Türkiye'de Çölleşme Riski Büyüyor

Boğaziçi Üniversitesi tarafından yapılan araştırma, Türkiye'de Akdeniz ve yarı kurak iklimlerin hızla genişlediğini, soğuk iklim kuşaklarının ise daralarak yüksek rakımlara çekildiğini ortaya koydu. Gelecek senaryolarına göre Akdeniz ikliminin kapladığı alan yüzde 45'e ulaşırken; orman yangını riski Marmara ve Batı Karadeniz'e sıçrayacak, yüksek dağlardaki buzullar ise yok olma noktasına gelecek. Boğaziçi Üniversitesi tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, Türkiye'deki iklim haritasının radikal bir dönüşüm sürecinden geçtiğini ortaya koydu. Çalışma sonuçlarına göre; Akdeniz ve yarı kurak iklim tipleri ülke genelinde hızla yayılırken, nemli ve soğuk iklim kuşakları daralarak daha yüksek rakımlara çekiliyor. Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş ile İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Nami Yurtseven tarafından gerçekleştirilen araştırmada, Türkiye'de gözlenen iklim tiplerindeki tarihsel değişimler incelendi ve geleceğe yönelik Projeksiyonlar hazırlandı. Son 60 yılda iklim alanlarındaki değişim Araştırma kapsamında 1961-1990 ile 1991-2020 dönemlerine ait veriler karşılaştırıldı. İnceleme sonuçlarına göre, son 60 yıllık zaman diliminde Türkiye'deki iklim kuşaklarında şu değişimler kaydedildi: Akdeniz iklimi: 1961-1990 döneminde ülke topraklarının yüzde 28,9'unu kapsayan yazları kurak ve çok sıcak Akdeniz iklimi, 1991-2020 döneminde yüzde 31,8'lik bir alana ulaştı. Yarı kurak bozkır iklimi: Aynı dönemler arasında yarı kurak bozkır ikliminin kapladığı alan yüzde 21,9'dan yüzde 24,2'ye yükseldi. Soğuk iklim: Yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim tipinin kapsadığı alan ise yüzde 24 seviyesinden yüzde 19,3'e geriledi. Gelecek projeksiyonları: Çöl iklimi ve subtropikal Akdeniz etkisi artacak Araştırmada geleceğe yönelik tahminler, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) düşük, orta ve yüksek emisyon senaryoları temel alınarak 2041-2070 ve 2071-2099 dönemleri için kurgulandı. Prof. Dr. Türkeş, iklim değişikliğinin etkisiyle Türkiye'de ilkbahar mevsiminin daha erken başlayacağını ve yaz mevsiminin süresinin uzayacağını belirtti. Türkeş, incelenen tüm gelecek senaryolarına göre Türkiye'deki iklim dağılımına ilişkin şu öngörüleri paylaştı: En geniş alan Akdeniz iklimi: Ülke topraklarının yaklaşık yüzde 40-45'lik en geniş bölümü yazları kurak, sıcak ve çok sıcak subtropikal Akdeniz iklimlerinin etkisi altına girecek. İkinci sırada yarı kurak step iklimi: Alan bakımından ikinci sırada yüzde 30-35 oranla orta enlem ve subtropikal yarı kurak step iklimleri yer alacak. Soğuk iklimin payı azalacak: Yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim tipleri ülke topraklarının yalnızca yaklaşık yüzde 10'luk kısmında varlığını sürdürecek. Çöl iklimi yayılacak: Günümüze kıyasla çöl ikliminin genişlemesi, gelecekteki tüm dönemlerde ve özellikle orta ile çok yüksek emisyon senaryolarında gerçekleşecek. İklim kuşakları yükseğe taşınıyor: Dağ ekosistemleri ve ormanlar etkilenecek Araştırma, iklim tiplerinin sadece coğrafi alanlarının değil, görüldükleri yükselti sınırlarının da değişeceğini gösterdi. Yüksek emisyon senaryosuna göre 2041–2070 döneminde iklim tiplerinin yukarı kayma mesafeleri şu şekilde hesaplandı: Akdeniz iklimi: Ortalama 120 metre daha yükseğe çıkacak. Nemli ılıman iklim: Ortalama 220 metre yükseğe taşınacak. Soğuk iklimler: Yaklaşık 290 metre yüksekliğe çekilecek. Bu durumun dağ ekosistemleri ve orman kuşaklarında önemli değişimlere yol açacağını vurgulayan Türkeş, Karadeniz bölgesinde orman üst sınırının bugünkü seviyesine kıyasla 120 ila 220 metre daha yüksek bir rakıma ulaşabileceğini aktardı. Orman yangını riski kuzey ve iç bölgelere kayıyor Akdeniz ikliminin kuzeye ve yüksek rakımlara doğru genişlemesinin uzun yaz kuraklıkları, yüksek sıcaklıklar ve zaman zaman şiddetli yağışlar getirdiğini belirten Prof. Dr. Türkeş, düşük nem koşullarıyla birlikte yangın sezonunun uzayacağını kaydetti. Türkeş; hali hazırda Ege ve Akdeniz bölgelerinde etkili olan yüksek orman yangını riskinin, gelecekte Marmara, Batı Karadeniz ve İç Batı Anadolu bölgelerinde de belirgin bir hal alacağı uyarısında bulundu. Tarım ürünlerinin yetişme haritası değişiyor, su kaynakları azalıyor İklim kuşaklarındaki kaymanın su kaynakları, toprak ve tarımsal üretim üzerinde de doğrudan etkiler yaratacağı öngörülüyor: Ürün türlerindeki değişim: Akdeniz ikliminin kuzeye kaymasıyla zeytin, badem, incir, üzüm ve Antep fıstığı gibi ürünlerin yetişebileceği coğrafi alanlar genişleyecek. Verim kayıpları: Artan sulama ihtiyacı nedeniyle buğday, arpa, şeker pancarı ve mısır gibi temel ürünlerde verim kayıpları yaşanabilecek. Çölleşme ve su riski: Kar yağışlarındaki azalma yer altı sularını ve baraj beslenimini olumsuz etkileyecek; insan baskısıyla birleştiğinde özellikle İç Anadolu'nun güneyi ve İç Batı Anadolu'da çölleşme riski ile tarımsal sorunlar artacak. Buzullar yok olma noktasında: 2071–2099 dönemine gelindiğinde, Doğu Karadeniz ve Büyük Ağrı Dağı'nın en yüksek noktaları haricinde Türkiye'nin yüksek dağlık alanlarında neredeyse hiç buzul kalmayacak. Süreç doğrultusunda kişi başına düşen su miktarının azalabileceğine işaret eden Türkeş; sulama talebinin artacağını, hidroelektrik üretiminin etkileneceğini ve kentlerde yağmur suyu yönetimi ile iklim değişikliğine uyum çalışmalarının zorunlu hale geleceğini ifade etti. Kaynak: Ekonomim.com