Amaç Kayıt Dışılıkla Mücadele Mi? Esnaftan Para Toplamak Mı?

Perakende mal ve hizmet satışı yapan işletmelerin yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanması ve banka veya kredi kartı ile ödeme kabul etmesi yasal bir zorunluluktur. Yani kısaca herhangi perakende mal ve hizmet satışı yapan işletmeler kredi kartı ile ödeme kabul etmesi yasal bir zorunluluktur. Peki, aynı maliye, kartlı ödeme kullanımını teşvik ederken neden bazı denetimlerde esnafa "Hiç nakit satışın yok, bütün satışların kartla olmuş" diyerek ceza kesmeye çalışıyor? İşte ben bu durumu anlamakta zorlanıyorum. Bir tarafta vatandaşlara "Kart kullanın, fişinizi alın” deniliyor. Esnafa kredi kartı ile ödeme alma zorunluluğu getiriliyor. Diğer tarafta ise müşterilerinin büyük çoğunluğu kartla ödeme yapan işletmeler sorgulanıyor. Nakit girişi az olmuş diye geriye dönük yoruma dayalı ceza kesiliyor. Düşünün bir trafik polisinin size, “kırmızda geçmişsindir” diye ceza kesmesi gibi bir şey bu. Yada sen suç işlemişsindir diye tutuklandığınızı düşünün, böyle bir şey olabilir mi? Olamaz. Ama maliyede oluyor geriye dönük yoruma dayalı, senin nakit girişin az diye ceza kesiliyor. Esnaf “Kardeşim olmadı gerçekten nakit giriş olmadı” dese de maliyeden denetime gelenler cezayı kesiyor. Ne yapacak esnaf? Kredi kartı ile ödeme yapmak isteyen müşterisine ille nakit ödeme ver mi diyecek? Madem esnaf nakit almak zorundaysa o zaman neden kartla ödeme alma zorunluluğu getirdiniz?   Günümüz ekonomik şartlarında birçok vatandaş yanında nakit taşımıyor, tüm harcamalarını banka kartı veya kredi kartıyla yapıyor. Elbette vergi denetimi yapılmalıdır. Vergi kaçıranla dürüst çalışan birbirinden ayrılmalıdır. Ancak denetimin temel ölçütü ödeme şekli değil, satışın gerçekten kayıt altına alınıp alınmadığı olmalıdır. Çünkü kartla yapılan her işlem zaten banka kayıtlarında ve devletin denetim sistemlerinde görünmektedir. Nakit alıp fiş kesmeyen esnaf varsa tespiti anında cezayı kesin. Ama geriye dönük sen nakit alımını az göstermişsindir fal açar gibi ceza kesimi olmaz. Bugün dürüst esnafın beklentisi çok basittir: Devletin verdiği mesajların birbiriyle uyumlu olması. Kayıt dışılıkla mücadele, çelişkili mesajlarla değil; tutarlı politikalarla başarıya ulaşır. Esnafın istediği ayrıcalık değil, öngörülebilir ve adil bir denetim anlayışıdır. Çünkü güven ortamının olmadığı yerde ne ticaret gelişir ne de vergi bilinci güçlenir. Son yıllarda Maliye'nin sloganı adeta şu oldu: "Vatandaş, kartını kullan!""Esnaf, POS cihazı bulundur!""Fişini almayı unutma!""Kayıt dışılıkla mücadele edelim!" Tamam Güzel... Vatandaş da söyleneni yapıyor. Cebinde nakit taşımıyor, simidi kartla alıyor, kahveyi kartla içiyor, kuaföre kartla gidiyor, bazen otopark ücretini hatta ekmeği bile kartla ödüyor. Esnaf da devletin çağrısına uyuyor. POS cihazını masanın başköşesine koyuyor. Gelen müşteriye "Kart geçiyor mu?" sorusunu sordurmadan ödemesini alıyor. Tam her şey yolunda gidiyor derken denetim geliyor: "Bir dakika kardeşim... "Bu kadar da kart olmaz!" Hiç nakit satışın yok mu senin?" Benim esnafım da şaşırıyor. Dün kart kullan diye teşvik eden sistem, bugün esnafa neden bu kadar kart girişi yaptın diye sorguluyor? İnsan ister istemez soruyor: Vatandaşa "Kart kullan" denirken, esnafa gizlice "Ama çok da kullanma" mı deniliyor? Çünkü ortaya komik bir tablo çıkıyor. Maliye vatandaşa: "Ne olursa olsun kart kullan." Vatandaş: "Tamam." Esnaf: "Ben de kart kabul ediyorum." Denetim: "Bir dakika... Bu kadar da kart olmaz!" Hoppala! Peki, esnaf ne yapsın? Müşteriye "Kusura bakmayın, bugün denetim korkusundan sadece nakit çalışıyoruz" mu desin? Yoksa dükkânın kapısına: "Sayın müşterilerimiz, lütfen biraz da nakit harcayın. Çok kart çekersek başımız derde girebilir." Diye tabela mı assın? Gerçek şu ki günümüz ekonomisinde ödeme şeklini esnaf değil, müşteri belirliyor. Asıl sorulması gereken şudur: Devlet kayıt dışılığı önlemek için kartlı ödemeyi teşvik ediyor mu? Evet. Kartlı ödeme devletin görebildiği, takip edebildiği ve kayıt altına alabildiği bir sistem mi? Evet. O halde kartlı satış yapan esnaf neden şüpheli muamelesi görüyor? İşte esnafın anlayamadığı nokta tam olarak budur. Anlayan varsa buyursun anlatsın. Bizde anlayalım